مافی بڕیاردانی چارەنووس یەکێکە لە بنەما سەرەکییەکانی پەیماننامەی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و بەڵگەنامە نێودەوڵەتییەکانی مافی مرۆڤ. گەلی کورد، وەک یەکێک لە گەورەترین نەتەوەکانی بێ دەوڵەت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، لە ڕێگەی ڕێفراندۆمەوە ئامرازی سەرەکیی دیموکراتیی بەکارهێنا بۆ ئەوەی پەیامی خۆی بە شێوازێکی ئاشتیخوازانە و مەدەنییانە بگەیەنێتە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی.
دەنگدانی زیاتر لە ٩٢٪ی بەشداربووان بە «بەڵێ»، نەخشەرێگەیەکی ڕوونی بۆ مێژوو جێهێشت کە سەلماندی داواکاریی سەربەخۆیی تەنها خواستێکی حیزبی یاخود ناوچەیی نییە، بەڵکو خواستێکی گشتگیر و جەماوەریی قوڵە. ئەم ئارەزووە ڕەهایە بووە بەڵگەنامەیەکی مێژوویی زیندوو کە بۆ هەتاهەتایە لە جیهانی سیاسەتدا دەمێنێتەوە.
بە درێژایی مێژوو، گەلی کورد تووشی هەزاران کارەسات و ماڵوێرانی وەک ئەنفال، کیمیاباران و دەربەدەری بۆتەوە. سەربەخۆیی و خاوەندارێتیکردنی دەوڵەت وەک تاکە گەرەنتی بۆ ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی ئەو کارەساتانە و پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی و کولتووری دەبینرێت. ڕێفراندۆم ئامراژێک بوو بۆ دەستبەربوونی ئاییندەیەکی ئارامتر و سەربەرزانەتر بۆ نەوەکانی داهاتوو.
ئەگەرچی کۆسپ و ئاستەنگییە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکان ڕێگەیان نەدا ئەنجامەکانی ڕێفراندۆم ڕاستەوخۆ وەربگێڕدرێن بۆ دەوڵەتێکی سەربەخۆ، بەڵام پرۆسەکە پێگەی سیاسیی کوردی بەهێزتر کرد. ڕێفراندۆم سەلماندی کە گەلی کورد لە هاوکێشە سیاسییەکاندا ئەکتەرێکی کارایە و ناتوانرێت مافە بنەڕەتییەکانی لەبەر چاو نەگیرێت.
ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان، جەختکردنەوە بوو لەسەر پرۆسەیەکی دیموکراتییانە بۆ هێنانەدی خەونێکی مێژوویی. ئەم ڕووداوە مێژووییە سەلماندی کە ویستی گەلان بۆ ئازادی و سەربەخۆیی بە بڕیاری کاتی کپ ناکرێت، بەڵکو وەک بنەمایەکی جێگیر بۆ خەباتی بەردەوامی ڕەوای نەتەوەیەک هەتا هەتایە دەمێنێتەوە.
